De ingrijpende gevolgen van hersenschudding voor nu en later.

hersenschudding

Een schijnbaar onschuldige hersenschudding kan je hele leven in een klap op de kop zetten. Van een moment op de ander kun je van beste meisje in de klas mee geconfronteerd worden dat je amper een uur op school volhoudt. Kun je veranderen van sporttalent met toekomst perspectief in een depressief en teruggetrokken iemand. Of van moeder die 20 borden in de lucht houdt tot iemand die amper nog naar buiten durft omdat er vaak te veel herrie en indrukken zijn, die je hersenen niet aan kunnen. Hier valt de directe link met een hersenschudding als beginpunt van alle klachten misschien nog wel te leggen. Maar ver kom je met deze analyse niet. Rust wordt geadviseerd, eroverheen groeien, afwachten. Er valt niet veel aan te doen.

Heb je weinig klachten is de hersenschudding redelijk snel weer vergeten en toch kan een hersenschudding nog tien jaar na dato je hele gezondheid van een dag op de andere compleet op de kop zetten. En niemand die nog aan de hersenschudding denkt, die misschien juist de basis heeft gelegd voor de plotselinge verandering van je gezondheid door een kleine trigger.

Wat is een hersenschudding?

Hersenschudding wordt onder lichte/milde vorm van hersenletsel ingeschaald. Een hersenschudding ontstaat als we vallen, botsen, of een klap op ons hoofd krijgen. Soms met verlies van bewustzijn, vaker zonder. Meer dan 50.000 mensen per jaar melden zich bij de huisarts met een hersenschudding, maar de meeste gaan niet eens naar de huisarts. Omdat men niet zeker weet of het nu een hersenschudding was of niet, worden de knieën afgeklopt, kusje erop gegeven en klaar.

Wordt hersenschudding niet serieus genomen?

Hersenschudding duikt de laatste tijd vaker op in de media, met name in relatie tot sport. Het beeld dat een hersenschudding niets ernstigs is, is langzaam aan het veranderen. Een hersenschudding kan namelijk wel behoorlijke invloed hebben op je leven. Vervelende bijkomstigheid is dat de klachten vaak niet erkend worden, of in relatie gebracht worden met de hersenschudding. Ze kunnen vaak ook pas jaren later optreden. Plotseling valt je hele gezondheid aan duigen en niemand die er meer aan denkt, dat het misschien allemaal begonnen is met een hersenschudding.

Wat bepaald het effect van hersenschudding op onze gezondheid?

De een krijgt een hersenschudding en heeft er nauwelijks last van, de ander raakt compleet van slag. Lang werd gedacht dat de zwaarte van een hersenschudding en of iemand wel of niet buiten bewustzijn was, de gevolgen bepaald. Of het een zware of een lichte hersenschudding was heeft wel degelijk impact op de gevolgen, maar het feit dat iemand wel, of niet, buiten bewustzijn raakt hoeft niet veel te zeggen. Wat een belangrijke rol speelt is, hoe gezond je was voordat je een hersenschudding kreeg. Ben je in goede gezondheid, of rook je, heb je diabetes, heb je een autoimmuunziekte, allergieën, darmproblemen, ontstekingen ergens in het lichaam, heb je eerder al een hersenschudding gehad, heb je ADHD, hart- of vaat- problemen, te weinig antioxidanten, een hoog homocysteïne gehalte in je bloed, dan is de kans dat je snel hersteld veel kleiner. (1) Waarom? Misschien moeten we voor het begrijpen van het waarom eerst kijken wat er precies gebeurt bij een hersenschudding.

Wat gebeurd er eigenlijk in de hersenen tijdens en na een hersenschudding?

Je valt en dan? De hersenen worden goed beschermd door je schedel, maar ze hebben een consistentie van zachte boter en de schedel heeft aan de binnenkant harde richels. Als je valt worden de hersenen tegen de schedel aan geslingerd. Hierbij kunnen de hersenen tegen een van die harde richels aangeduwd worden. Vervolgens kunnen de hersenen juist weer terug worden geslingerd worden, net als bij een whiplash (2) . Er kan dus ook schade ontstaat aan de tegenoverliggende kant van de impact. In het geval van een val op het voorhoofd wordt de frontale cortex voorin getroffen, maar vervolgens ook de achterkant. Het gebied dat juist in een gespiegelde positie ligt ten opzichte van de plek waar je op gevallen bent. (3)

Primaire schade:

Primaire schade is schade die tijdens de impact gebeurd. Als je valt kunnen er kneuzingen ontstaan, schade aan de bloedvaten, of schade aan neuronen (hersencellen) in het gebied waar je op gevallen bent. Bij verdacht op een bloeding wordt direct doorverwezen naar het ziekenhuis.

Secundaire schade:

Secundaire schade ontwikkeld zich minuten, tot maanden, of jaren na de hersenschudding en kan grote impact hebben op je lichamelijke en mentale gezondheid.

Er kan een verandering van de doorbloeding van bepaalde hersengebieden plaatsvinden, een verandering van de onderlinge verbindingen in de hersenen, schade aan neuronen (hersencellen) en axonen (de uitlopers van hersencellen) met oxidative stress en ontsteking als gevolg.

Bij schade aan neuronen wordt alarm geslagen in de hersenen. Er komen stofjes vrij chemokines die het immuunsysteem in de hersenen maar ook buiten de hersenen activeren. De belangrijkste cellen in de hersenen zijn op dat moment de microglia cellen. 90% van je hersenen bestaat uit glia cellen en maar 10% uit neuronen. Een groep daarvan heet microglia cellen. Microglia hebben twee rollen die ze vervullen. In tijden van rust en vrede zijn het verzorgers van de neuronen. De plantsoendienst van de hersenen. Ze zorgen ervoor dat de neuronen optimaal kunnen functioneren en zich optimaal ontwikkelen (synaptic pruning). Ze maken antioxidanten aan, verwijderen afvalstoffen, maken de synaps schoon. In tijden van oorlog veranderen ze van karakter. Dan is hun hoofdrol die van immuuncel. Ze trekken als het ware hun uniform aan en in plaats van plantsoenendienst veranderen ze in brandweermannen (4).

Bij een hersenschudding roepen ze eerst de hulptroepen in, middels ontstekings- veroorzakende stofjes cytokines en ruimen afvalproducten, kapotte cellen en dergelijk op. Als nodig zorgen ze ervoor dat de anders gesloten bloedhersenbarrière opengaat om macrofagen (immuuncellen uit de rest van het lichaam die normaliter niet in de hersenen komen) binnen te laten. Deze macrofagen helpen met het opruimen van schade.

Bij bijna alle vormen van hersentrauma, of het nu hersenschudding, of een zwaar hersenletsel is komt ontsteking aan te pas.

Ontstekingen in de hersenen blijven vaak onzichtbaar!

Ben je op je knie gevallen dan kun je zien en voelen dat het ontstoken is. Als de hersenen ontstoken zijn, na een hersenschudding, voel je dat niet. Omdat we in de hersenen, ondanks dat je anders zou verwachten, als je aan hoofdpijn denken, geen pijnreceptoren (nociceptoren) hebben. Ontsteking kan daarom lang onontdekt blijven. Alleen de symptomen duiden erop dat er iets aan de hand is. (Er zitten wel pijnreceptoren in de hersenvliezen die tussen de schedel en de hersenen in liggen, hoofdpijn ontstaat als de pijnreceptoren in de hersenvliezen geprikkeld worden)

Ontsteking in de hersenen zelf is niet meetbaar, omdat da hersenen een afgesloten systeem zijn. Pas nu wordt duidelijk dat ook in het bloed onstekingsmarkers verhoogd zijn, zoals te zien in deze recente onderzoeken naar hersenschudding bij sporters (5). Momenteel wordt er echter haast nooit getest op ontstekingsmarkers, om ontsteking in de hersenen vast te stellen (6) . Wat ook zonder test wel zichtbaar is, zijn de symptomen van hersenontsteking. Deze kunnen variëren van mild tot zwaar en van af en toe, tot chronisch. Symptomen zijn: Brainfog, veranderingen van je mentale snelheid, reactie op geurstoffen, hersenvermoeidheid na het eten van bepaald voedsel, chronische depressie, niet kunnen focussen voor langere tijd, een enorme slaapbehoefde, lethargie of in het ergste gevel coma kunnen allemaal duiden op ontsteking in de hersenen. (7)

Waarom hersenschudding/ traumatisch hersenletsel anders is dan een val op je knie:

In principe vernieuwen de cellen in je lichaam zich regelmatig. Kapotte cellen worden opgeruimd en vervangen door nieuwe. Je zou kunnen zeggen dat je elke paar jaar een nieuw lichaam krijgt. Bij twee gebieden in het lichaam is dat echter niet zo is. Daar worden cellen eenmalig aangelegd en daar moet je het dan mee doen. Dat is een groot gedeelte van de hersenen en het hart. Op de cellen van deze organen moet je dus uitermate zuinig zijn. Je hebt maar een setje hiervan en daarmee moet je het doen tot je honderd bent.

Hersenschudding en hartklachten:

Een hersenschudding kan meer delen van ons lichaam beïnvloeden, niet alleen de hersenen zelf. Onze hersenen zijn via het ruggengraat met ons lichaam verbonden. Hier worden bewuste acties en reacties waargenomen en aangestuurd. Het tweede systeem hiernaast is het autonome zenuwstelsel, dat wij niet bewust kunnen beïnvloeden. Via het autonome zenuwstelsel worden de organen vanuit de hersenen aangestuurd en andersom de hersenen beïnvloed door de organen (bijvoorbeeld gutbrain axis). De communicatie tussen de hersenen met onze organen via het autonome zenuwstelsel kan door een hersenschudding beschadigd zijn (dysautonomie, beschadiging nervus vagus). Zo kan het fight-flight gedeelte, dat ervoor zorgt dat wij weg kunnen hollen als er een tijger komt, overactief worden. Dat kan leiden tot hoge hartslag, hartritmestoornissen, slechte doorbloeding, onderdrukking van het immuunsysteem en het vrijkomen van veel stresshormonen. (8)

Hersenschudding en darmklachten:

Het zelfde mechanisme (dysautonomie) en enkele andere mechanismes kunnen ook tot darmklachten leiden. Met constipatie, of juist spastische darm, niet functioneren van de klep tussen dikke en dunne darm, verstoring van de darmflora, SIBO (small intestinal bacterial overgrowth), prikkelbaar darmsyndroom (IBS), lekke darm en problemen met de opname van belangrijke voedingstoffen als gevolg (9). Dit leidt tot ontsteking in de darm. Hierop volgt een hele cascade aan problemen. Slechte opname van voedingstoffen, ijzer en B12 tekort….. ga zo maar door. Niemand die bij deze klachten ook nog aan de hersenschudding van 10 jaar geleden denkt. Hersenschudding als oorzaak van darmproblemen wordt compleet over het hoofd gezien, maar is een belangrijke redenen waarom behandelingen, die bij andere mensen wel aanslaan, bij mensen, die ooit een hersenschudding hebben gehad, vaak niet aanslaat. Zolang de problemen in de hersenen niet worden aangepakt verandert er niets in de darm.

Waarom hersenschudding je karakter en/of leervermogen kan veranderen:

Hersenschudding kan lichamelijke klachten veroorzaken maar kan ook je karakter veranderen. Hersengebieden die onder de impact lijden (in 91% van de gevallen de frontale cortex) zijn minder actief en werken niet meer zo goed. Tegelijkertijd kan ook het evenwicht tussen neurotransmitters die voor geluk en tevredenheid, of juist opwinding en agitatie zorgen, verstoord worden.

Zo kunnen bijvoorbeeld ADHD achtige klachten ontstaan. Het vermogen om te plannen, consequenties van handelingen te overdenken, impulsen te controleren, te leren van fouten en het empathie vermogen kunnen, door een niet goed werkende frontale cortex, worden aangetast. Als juist de zijkant van de hersens is geraakt kunnen leerproblemen en/of agressie ontstaan. Sommige mensen worden plotseling heel impulsief, of juist heel boos, of agressief. Andere kunnen niets meer onthouden en moeten bij het leren elke keer weer van vooraf aan beginnen. (10)

Er is een studie gedaan naar de conditie van de hersenen van Americal footbal spelers, die allemaal een groot aantal hersenschuddingen gehad hebben tijdens hun carrière (11). Veel daarvan doorliepen 4 fases van gezondheidsproblemen c.q. persoonlijkheids-veranderingen als gevolg van de beschadiging in de hersenen die ze hadden opgelopen.

  • Fase 1: geen symptomen,
  • Fase 2 woede, razernij, plotselinge stemmingswisselingen, concentratieproblemen en depressieve stemmingen.
  • Fase 3 verwarring , geheugenverlies, slecht lange termijn geheugen
  • Fase 4 dementie. (12)

Lange termijn impact van hersenschudding op je gezondheid:

De focus van al het onderzoek naar de hersenen was lange tijd gericht op de neuronen. Als je geen schade kan zien aan de neuronen, is alles goed of heeft het niets met de hersenen te maken.

Waar pas de laatste jaren naar wordt gekeken is de rol van de overige cellen in de hersenen bijvoorbeeld de microglia cellen. Juist deze cellen kunnen jaren an een incident met een hersenschudding tot grote problemen leiden.

Bij een hersenschudding (maar ook na een hersenbloeding, of bij PTST post traumatische stress stoornis, of ouderdom) kunnen de gliacellen “geprimed” of permanent verandert worden. Ze veranderen dan van form en functie en worden nooit meer de oude. Je hoeft er op dat moment nog niet veel van te merken. Ze kunnen jarenlang in deze staat onopvallend in je hersenen zitten. Maar als dan plotseling een trigger van buiten komt, die hoeft helemaal niet groot hoeft te zijn, dan rukken ze allemaal uit, in hoog gealarmeerde staat. Iets waar je anders snel weer overheen zou komen, als het niet chronisch is, zoals stress, overtraind raken, een infectie, eten waar je op reageert, of te weinig slaap, reactiveren deze gliacellen en leiden tot verlies van hersenfuncties, depressie, tinitus (oorsuizen), coördinatie problemen, spraakproblemen, spier-problemen of in extreme gevallen zelfs delirium en coma. Niemand die weet waar dat zo plotseling vandaan komt. Het is beangstigend omdat het zo plotseling komt en in korte tijd tot een zo snelle en ingrijpende verslechtering leidt. Pas als het immuunsysteem in je hersenen weer tot rust gebracht wordt kunnen dergelijke problemen verbeterd worden. (13)

Overgevoeligheid na een hersenschudding:

Normaal dempen microgliacellen de invloeden van buiten op de hersenen. Als de microglia echter van baan gewisseld zijn (brandweermannen) blijft er niemand die alles wat binnen komt verzacht. Of de neuronen zelf kunnen door energietekort niet meer terug naar de ruststand en reageren veel sneller. Met als gevolg dat je bijvoorbeeld licht en geluid niet meer aankunt. Niet meer op overvolle plekken kan vertoeven, je niet kan concentreren in een klaslokaal waar iedereen door elkaar roept. Alles wordt heel snel te veel. System overload

Depressie:

Depressie kan veel verschillende oorzaken hebben. Een ervan is hersenschudding met hersenontsteking, of gliapriming als gevolg. En nee het is niet zo dat de sporters die na een hersenschudding niet meer kunnen sporten, omdat ze klachten hebben, depressief van worden (14) . Of mensen met een hersenbloeding, omdat ze weer alles moeten leren, depressief worden (denk aan Martine Bijl)! Nee, depressie is in dit geval een gevolg van ontsteking in de hersenen. En antidepressiva helpen hier niet tegen die veranderen niets aan de oorzaak. (14a)

Alcohol misbruik:

Alcohol misbruik komt vaker voor bij mensen met een hersenschudding. In het eerste, of het eerste jaar na een hersenschudding neemt alcohol gebruik over het algemeen af. Maar later zo toont deze studie bij jonge sporters aan is het alcohoolgebruik juist veel groter bij mensen die een hersenschudding hebben gehad. Aan de ene kant ontstaat er een grotere gevoeligheid voor alcohol. Aan de andere kant beïnvloeden meerdere mechanismes, die het gevolg zijn van een hersenschudding, de gevoeligheid voor misbruik gedrag (15) . Een daarvan is de verslechtering van het functioneren van de prefrontale cortex, waarmee we juist afwegingen maken en onze impulsen controleren een verklaring kunnen zijn, waarom velen alcohol niet meer kunnen weerstaan (16) . Een ander mechanisme is de verstoring van de neurotransmitter huishouding. Of de activatie van het immuunsysteem in de hersenen de microglia.

Dementie:

Ook dementie kan verschillende oorzaken hebben. Een ervan kan het gevolg zijn van een niet behandelde hersenschudding/hersentrauma. Hierbij speelt de cascade van bovengenoemde mechanismes mee. Een chronische ontsteking in de hersenen, aantasting van de barrières in het lichaam en de functieverandering van de microglia cellen vormen samen een ideaal cocktail voor de ontwikkeling van dementie. Erbij komt nog dat de microglia normaal de taak hebben om schoon te maken en afvalproducten op te ruimen, zoals amyloid beta plaque of tau eiwit kluwen. (17) Veranderen de microglia echter van functie (brandweermannen) dan worden deze eiwitten, die kenmerkend zijn voor alzheimer, maar een gewoon bijproduct van hersenprocessen zijn niet meer opgeruimd (18) . Te gelijkertijd worden de neuronen niet meer verzorgd en sterven langzaam af. (19), (20), (21)

Schade na hersenschudding is niet eenduidig:

Voor iedereen zijn de gevolgen van een hersenschudding anders, afhankelijk van hoe gezond iemand was/is, welk gebied van de hersenen getroffen is, of priming van de microglia plaatsgevonden heeft, of de bloedhersenbarrière lek is en of er een auto-immuunreactie is ontstaan tegen hersenweefsel. Op je voorhoofd vallen kan tot hele andere symptomen leiden dan op je linker slaap vallen. Op je linker slaap vallen is heeft weer hele andere gevolgen, dan op je rechter zij vallen.

Wat kun je doen?

Als je dit leest en jezelf in sommige symptomen herkend kun je dan iets doen?

Ja!

Ten eerste niet afwachten totdat het beter wordt dat wordt het waarschijnlijk niet van alleen. Het vraagt om een grondige analyse van wat er precies aan de hand is. Zijn de klachten wisselend, of chronisch, welke hersengebieden zijn beïnvloed, is er sprake van priming of een lekke hersenbarrière…. Afhankelijk van de inschaling van je klachten vraagt het om aanpassingen van je leefstyle. Waarbij het herstel van je hersen-gezondheid voorop moet staan. Het vraagt om het uitbalanceren van het op hol geslagen immuunsysteem en het dempen van ontsteking. Het vraagt om optimale voeding voor je brein. Om het repareren van de darm. Om voorzichtig belasten van het getroffen hersengebied. Om beweging, slaap en stress reductie.

Herken je jezelf hierin, kom in actie!

Bronnen:

1. Cognitive rehabilitation therapy for traumatic brain injury (2011) Rebecca Koehler, Erin E. Wilhelm, and Ira Shoulson, Editors https://www.nap.edu/read/13220/chapter/6#60

2. Fluorine-18-FDG evaluation of crossed cerebellar diaschisis in head injury. (1997) Alavi A, Mirot A, Newberg A, Alves W, Gosfield T, Berlin J, Reivich M, Gennarelli T. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9374339

3. Coup contrecoup injury https://en.wikipedia.org/wiki/Coup_contrecoup_injury

4. Microglial Activation in Traumatic Brain Injury (2017) C. K. Donat et al. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnagi.2017.00208/full

5. Evidence of a distinct peripheral inflammatory profile in sport-related concussion (2019) A.P. Di Battista et al. https://jneuroinflammation.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12974-019-1402-y

6. Acute elevation of serum inflammatory markers predicts symptom recovery after concussion (2019) M.E. Nitta et al. https://n.neurology.org/content/93/5/e497?ijkey=2d7b176142b3c7dbaae3a864fd2374113ffd7a7b&keytype2=tf_ipsecsha

7. Neuroinflammation Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Neuroinflammation

8. Autonomic Dysfunction after Mild Traumatic Brain Injury (2017) Esterov D, Greenwald BD. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5575620/

9. Effects of traumatic brain injury on intestinal contractility (2013 )Olsen AB et al. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3982791/

10. After Brain Injury: The Dark Side of Personality Change Part I (2012 )J. M. Cromer R.N https://www.psychologytoday.com/intl/blog/professor-cromer-learns-read/201203/after-brain-injury-the-dark-side-personality-change-part-i

11. Abnormally Low Blood Flow Indicates Brain Damage in NFL Players (2016) https://neurosciencenews.com/cte-spect-nfl-neurology-4125/

12. Reversing Brain Damage in Former NFL Players: Implications for Traumatic Brain Injury and Substance Abuse Rehabilitation (2011) A.G. Amen et al. https://www.researchgate.net/publication/51167572_Reversing_Brain_Damage_in_Former_NFL_Players_Implications_for_Traumatic_Brain_Injury_and_Substance_Abuse_Rehabilitation

13. The effect of an acute systemic inflammatory insult on the chronic effects of a single mild traumatic brain injury. (2017) Collins-Praino LE, Arulsamy A, Katharesan V, Corrigan F. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28855139

14. Switching of the Microglial Activation Phenotype Is a Possible Treatment for Depression Disorder (2018 ) Zhang Li Juan et al. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fncel.2018.00306/full

Neuroinflammation and Depression: Microglia Activation, Extracellular Microvesicles and microRNA Dysregulation (2015) Brites D, Fernandes A. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4681811/

15. The relationship between concussion and alcohol consumption among university athletes (2018) Alcock B, Gallant C, Good D. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5910453/

16. Factors Affecting Increased Risk for Substance Use Disorders Following Traumatic Brain Injury: What We Can Learn from Animal Models (2017)Merkel SF et al. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5480402/

17. Amyloid Beta as a Modulator of Synaptic Plasticity (2010) Parihar MS, Brewer GJ. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3079354/

18. Concussions Drive Dementia Risk Decades Later https://www.webmd.com/alzheimers/news/20180130/concussions-drive-dementia-risk-decades-later#1

19. Dementia Risk Doubles Following Concussion, UCSF Study Shows (2018)Suzanne Leigh https://www.ucsf.edu/news/2018/05/410361/dementia-risk-doubles-following-concussion-ucsf-study-shows

20. Long-term risk of dementia among people with traumatic brain injury in Denmark: a population-based observational cohort study. (2018) Fann JR, Ribe AR, Pedersen HS, Fenger-Grøn M, Christensen J, Benros ME, Vestergaard M. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29653873

21. Microglia in neurodegeneration (2018 ) S.Hickman et al. https://www.researchgate.net/publication/327892286_Microglia_in_neurodegeneration

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schuiven naar boven